| تبليغات | X |
زنده باد سایه ...
اميرهوشنگ ابتهاج ، به قول خودش ه . ا . سايه و به زعم من و بسیاری دیگر حافظ روزگارما در سال ۱۳۰۶ در رشت به دنيا آمد . تحصيلات ابتدايى را در اين شهرسپرى كرد و سپس به تهران آمد و دوره دبيرستان را در تهران گذرانيد. آثار او كه «سايه» تخلص مى كنداز بدو شروع به شاعرى مورد توجه اهل ادب قرار گرفت و سخن منظوم او به تدريج در مطبوعات كشور منتشر شد تا آنكه هرچندگاه مجموعه اى از اين آثار به طور مدون طبع گرديد .
ابتهاج شعر گفتن را خيلى زود آغاز كرد . اووقتى هنوز در دبيرستان تحصيل مى كرد اولين مجموعه شعرش را منتشر كرد. سايه در قالب غزل شاعرى شناخته شده و محبوب است كه خوب مى داند چطور از واژه ها وتركيبات در اين قالب استفاده كند. او شعرهاى ماندگار بسيارى هم در قالب تازه و شعر نو سروده است. درونمايه هاى حسى شعر او در بسيارى از موارد با مضامين اجتماعى پيوند خورده است. يكى از نمونه هاى خوبى كه دغدغه هاى اجتماعى شعر سايه را نشان مى دهد، شعر «كاروان» است كه هنوز خيلى از بزرگترهاى مان جوان هاى دهه سى و چهل، آن را از حفظ مى خوانند:
ديريست گاليا!/درگوش من فسانه دلدادگى مخوان!/ديگر زمن ترانه شوريدگى مخواه!/دير است گاليا! به ره افتاده كاروان./عشق من و تو؟... آه/اين هم حكايتى است/اما، درين زمانه كه درمانده هركسى/از بهر نان شب/ديگر براى عشق و حكايت مجال نيست./...
درواقع ابتهاج يكى از مطرح ترين و بهترين شعرسرایان معاصر است كه گرچه در قالب هاى كلاسيك در قله نشسته است اما در زمينه هاى مختلف شعر نو نيمايى نيز اشعارى والا و توانا سروده است. سايه يك نو انديش غزلسراست و دراين راه و روال، در بين معاصران همتايى ندارد . سايه در سايه بهره گيرى به جا و به هنجار از ناب ترين و زلالترين شاخه جريان غزل سبك عراقى، اين اقبال را يافته كه نيروى باليدن در كناردرختان برومند و تنومند غزل فارسى را به دست آورد. او در سال ۱۳۲۵ مجموعه «نخستين نغمه ها» را كه شامل اشعارى به شيوه كهن است ، منتشركرد . «سراب» نخستين مجموعه اوست به اسلوب جديد اما قالبش همان چهارپاره است با مضمونى از نوعى تغزل و بيان احساسات و عواطف فردى، عواطفى واقعى و طبيعى . مجموعه «سياه مشق» با آن كه پس از سراب منتشرشده، شعرهاى سالهاى ۲۵ تا ۲۹ شاعر را دربرمى گيرد. دراين مجموعه، سايه تعدادى از غزلهاى خود را چاپ كرد و توانايى خويش را در سرودن غزل نشان داد تا آنجا كه مى توان گفت تعدادى از غزلهاى او از بهترين غزل هاى دوران معاصر به شمار مى رود . اما سايه در مجموعه هاى بعدى، آواى دل دردمند و ترانه هاى عاشقانه را رها كرده با مردم همگام مى شود و مجموعه شبگير، پاسخگوى اين انديشه تازه اوست كه دراين رابطه اشعار اجتماعى با ارزشى را پديد مى آورد.سايه را مى توان از تواناترين شاعران وبهترين غزلسراى معاصر دانست كه با زبانى توانا و دركى تازه درمجموعه «چندبرگ از يلدا» در سال ۱۳۳۴ راه روشن و تازه اى در شعر معاصر گشود.مضامين گيرا و دلكش، تشبيهات و استعارات و صور خيال بديع، زبان روان و موزون و خوش تركيب و هم آهنگ با غزل از ويژگى هاى شعر سايه است.گذشته از اينها هوشنگ ابتهاج را مى توان از تواناترين شعراى آرمانگراى نمادپرداز دانست. چه او هم در غزل و هم دركارهاى نو لحظه اى از انديشه به «هدف» غافل نمى ماند و درعين حال «جوهر شعرى» را با ظرافت تمام چون شيشه اى در بغل سنگ نگاه مى دارد .
ديگر اين پنجره بگشاى كه من/به ستوه آمدم از اين شب تنگ./ديرگاهى است كه در خانه همسايه من خوانده خروس/ وين شب تلخ عبوس / مى فشارد به دلم پاى درنگ / ديرگاهى است كه من در دل اين شام سياه/،پشت اين پنجره بيدار و خموش/،مانده ام چشم به راه./همه چشم و همه گوش./مست آن بانگ دلاويز كه مى آيد نرم/محو آن اختر شبتاب كه مى سوزد گرم/مات اين پرده شبگير كه مى بازد رنگ./آرى اين پنجره بگشاى كه صبح/مى درخشد پس اين پرده تار./مى رسد از دل خونين سحر بانگ خروس./وز رخ آينه ام مى سترد زنگ فسوس/بوسه مهر كه در چشم من افشانده شرار/خنده روز كه با اشك من آميخته رنگ...
شعر ابتهاج و نام سايه را هرگز نمى توان فراموش كرد، اگر قرار باشد كه از ادب و ادبيات صدسال اخير سخن گفت و حرفى زد و مطلبى نوشت. غزل هاى او را بسيارى از بزرگان ادبيات دوران اخير تحسين كرده اند و شاعر نوجويى مثل فروغ غزل معروفى در استقبال از شعر سايه سروده است و دكتر شفيعى كدكنى كه گزينه اشعار او را با نام «آينه در آينه» جمع آورى كرده، درباره اش مى گويد: «كمتر حافظه فرهيخته اى است كه شعرى از روزگار ما به يادداشته باشد و در ميان ذخايرش نمونه هايى از شعر و غزل سايه نباشد » .به تازگی آلبوم مراسم شعرخوانی این بزرگمرد ادبیات ایران که به همراه تار نوازی محمدرضا لطفی به مناسبت هشتادسالگی او در کلن آلمان برگزار شده بود تحت عنوان بال در بال منتشر شده است که آن را به همه دوستان توصیه می کنم . امیدوارم سایه ی سایه که سالهاست در آلمان رحل اقامت افکنده همچنان بر سر ادبیات ایران زمین پابرجا باشد . به قول شعری که روزی خودش خطاب به شهریار سروده بود :
تو بمان بر سر اين خيل يتيم پدرا، يارا، انده گسارا، تو بمان